৮০ ৰ পৰা ৮০০ কোটি – তৃষ্ণাক্ষী স্ৱৰ্গীয়াৰী

৮০ ৰ পৰা ৮০০ কোটি ভাতৰ কাঁহীখনত মাছ মাংস যিকোনো আঞ্জা থাকিলেও কুৰুককৈ চোবোৱা পাপড়খনে কাঁহীখন শুৱনি কৰে৷ ঘৰলৈ আলহী আহিলে ভাতৰ কাঁহীখনত আঞ্জাৰ সৈতে পাপড় এখন, আচাৰ অকণমান, নেমু এডোখৰৰ সৈতে সজাই দিবলৈ পালে ৰান্ধনীগৰাকীৰ মনটোৱেও শান্তি পায়৷

পাপড় বুলি ক’লে সাধাৰণতে আমাৰ মনলৈ অহা আটাইতকৈ চিনাকি ছবিখন হ’ল পাপড় চোবাই থকা এটি কণমানি শিশু আৰু এটি গুলপীয়া অকণমানি শহাপহু৷ পিছে এই ছবিখন আমাৰ সন্মুখত সহজলভ্য হোৱাৰ বিনিময়ত আছে কেইগৰাকীমান গৃহিনীৰ অদম্য উৎসাহ, যথেষ্ট কষ্ট, আশাশুধীয়া প্ৰচেষ্টা আৰু বছৰযোৰা সংগ্ৰাম৷

আৰম্ভণিটো হৈছিল বিংশ শতিকাৰ ৫০ দশকমানৰ সময়ত৷ বোম্বাইৰ (বৰ্তমান মুম্বাই) গিৰগামৰ লহানা নিৱাসত বাস কৰিছিল ৭ গৰাকী গুজৰাটী গৃহিনীয়ে৷ তেওঁলোকে সদায়ে মনত নিজাববীয়াকৈ কিবা এটা কৰাৰ অদম্য হেঁপাহ পুহি ৰাখিছিল৷ কিন্তু কিবা কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ওচৰত ৰন্ধা- বঢ়া কৰিব জনাৰ বাহিৰে বেলেগ কোনোধৰণৰ কাৰিকৰী শিক্ষা নাছিল৷ এদিন তেওঁলোকে সমাধান বিচাৰি চ্চাগানলাল কাৰামচি পাৰেখ ওৰফে চ্চাগানবাপ্পা নামৰ সমাজসেৱকজনৰ কাষ চাপিলে৷ চ্চাগানবাপ্পাই তেওঁলোকক সহায় সহযোগিতা আগবঢ়োৱাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে৷ বিনিময়ত তেওঁ মহিলাকেইগৰাকীক কাম আৰম্ভ কৰিবলৈ ৮০ টকা ধাৰলৈ দিয়ে৷ সেয়াই আছিল আৰম্ভণি৷ সেই টকাৰে তেওঁলোকে পাপড় বনোৱাৰ সামগ্ৰীবোৰ ক্ৰয় কৰি আনি ১৯৫৯ চনৰ ১৫ মাৰ্চৰ দিনা তেওঁলোক বাস কৰা ঘৰটোৰ চাদত গোট হৈ ৪ পেকেট পাপড় প্ৰস্তুত কৰি এই যাত্ৰাৰ শুভাৰম্ভ কৰে৷ পোনপ্ৰথমে তেওঁলোকে ভোলেশ্বৰৰ এজন চিনাকি ব্যৱসায়ীৰ ওচৰত পাপড়সমূহ বিক্ৰী কৰিছিল৷ প্ৰথমবৰ্ষত তেওঁলোকৰ উপাৰ্জন হৈছিল ৬১৯৬ টকা৷ পিছে প্ৰথমটো বছৰতে তেওঁলোকে বৰষুণৰ বাবে ৪ মাহ ব্যৱসায় স্থগিত ৰাখিবলগীয়া হয়৷ পৰৱৰ্তী বৰ্ষত তেওঁলোকে খাট আৰু ষ্টভৰ যোগাৰ কৰি ঘৰৰ ভিতৰতে পাপড় শুকুওৱাৰ ব্যৱস্থা কৰে৷ ইতিমধ্যে তেওঁলোকৰ এই ক্ষুদ্ৰ প্ৰচেষ্টাৰ কথা বিভিন্ন স্থানীয় কাকতে পত্ৰ‌ই প্ৰকাশ পায়৷ তেওঁলোকৰ পৰা বহু স্থানীয় মহিলা অনুপ্ৰাণিত হয় আৰু সেইসূত্ৰে তেওঁলোকৰ সদস্যৰ সংখ্যা দ্বিতীয় বৰ্ষত ১০০ ৰ পৰা ১৫০ আৰু তৃতীয় বৰ্ষত ৩০০ৰো ওপৰ হয়গৈ৷ ১৯৬২ চনত তেওঁলোকৰ অনুষ্ঠানটিৰ এটি নাম ৰাখিবলৈ প্ৰয়াস কৰি এটি প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰা হ’য়৷ ফলশ্ৰুতিত ধিৰজবেন ৰুপাৰেলক ৫ টকা মাননিৰে বিজয়ী ঘোষণা কৰি তেওঁ প্ৰস্তাৱ কৰা নামটিৰে অনুষ্ঠানটোৰ নামকৰণ কৰে, “ শ্ৰী মহিলা গৃহ উদ্যোগ লিজ্জত পাপড়“ ( গুজৰাটী ভাষাত লিজ্জত শব্দৰ অৰ্থ সুস্বাদু) বুলি৷ ১৯৬২-৬৩ চনত তেওঁলোকৰ বাৰ্ষিক উপাৰ্জনে ১৪২, ০০০ টকা অতিক্ৰম কৰে৷ ১৯৬৬ চনত অনুষ্ঠানটো চচাইটীজ ৰেজিষ্ট্ৰেচন আইনৰ অধীনত পঞ্জীয়ন কৰা হয়৷ একেটা বৰ্ষতে খাদী উন্নয়ন আৰু গ্ৰাম উদ্যোগ কমিচনে(KVIC) লিজ্জতক ক্ষুদ্ৰ সমবায় সংস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি ৮ লাখ টকাৰ অনুমোদন মূলধন হিচাপে আগবঢ়ায়৷ ইয়াৰ পাছৰছোৱা তেওঁলোকৰ বাবে সোণালী সময়৷ ১৯৬৮ চনত তেওঁলোকে প্ৰথমটো মহাৰাষ্ট্ৰৰ বাহিৰৰ শাখা ভালোড়, গুজৰাটত স্থাপন কৰে৷ লাহে লাহে তেওঁলোকে পাপড়ৰ লগতেও অন্য কিছুমান খাদ্য সামগ্ৰী যেনে খাখৰা, থেপলা, মছলা, ঘেঁহুৰ আটা, বেকাৰী প্ৰস্তুত কৰি ব্যৱসায়ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে৷ ১৯৮৯-৯০ সময়চোৱাত উদ্যোগটো বিদেশী পৰ্যটকৰ বাবে আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। ফলস্বৰূপে পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকৰ সামগ্ৰীসমূহ বিভিন্ন দেশলৈ যেনে ব্ৰিটৈন, আমেৰিকা, মধ্যপূব, চিংগাপুৰ ইত্যাদিলৈ ৰপ্তানি কৰিবলৈ সক্ষম হয়৷ ২০০১ চনলৈকে তেওঁলোকৰ বাৰ্ষিক ৰপ্তানিৰ পৰা হোৱা উপাৰ্জনে ২.৪ মিলিয়ন ডলাৰ অতিক্ৰম কৰে৷ ২০১৮ চনলৈকে তেওঁলোকে ভাৰতৰ বিভিন্ন চহৰত ৬২টা শাখা স্থাপন কৰিছে আৰু ৪৩, ০০০ তকৈও বেছি মহিলাক কৰ্মসংস্থাপন দিছে৷ ২০১৮ চনত তেওঁলোকৰ বাৰ্ষিক উপাৰ্জনে ৮০০ কোটি টকা অতিক্ৰম কৰে৷ লিজ্জতৰ এই সফলতাত আৰম্ভণিৰ সেই মহান ৭ গৰাকী মহিয়সীৰ নাম হৈছে জছৱন্তিবেন জামনাদাস পপাট, পাৰ্বতীবেন ৰামদাস থড়ানি, উজামবেন নাৰানদাস কুন্দলিয়া, বানুবেন তানা, লাগুবেন অমৃতলাৰ গোকানি, জয়াবেন ভিঠালানি আৰু ছোটাৰবেন অমিষা গাৱাৰে৷ বৰ্তমান উদ্যোগটোৰ অধ্যক্ষা হৈছে স্বাতি পাৰাড়কাৰ৷ নিঃসন্দেহে লিজ্জত পাপড় উদ্যোগটো নাৰী সবলীকৰণৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ৷ তেওঁলোকে বৰ্তমানলৈকে এক বুজনসংখ্যক নাৰীক কৰ্মসংস্থাপন দিয়াৰ উপৰিও নাৰী আৰু শিশু শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পদক্ষেপ হাতত লৈছে৷ ১৯৮০ চনৰ পৰা তেওঁলোকৰ সদস্যাসকলৰ জীয়ৰীসকলক শিক্ষা-দীক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত আগুৱাই নিয়াৰ হেতুকে “ছগনবাপা স্মৃতি জলপানি দি আহিছে৷ তেওঁলোকে নিজৰ কৰ্মনিষ্ঠাৰ বাবে বহুসময়ত বহু সন্মান, পুৰস্কাৰ লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে৷ ১৯৭৯ চনত তেওঁলোকে UNICEF ৰ সহযোগত মুম্বাইত “শিশুৰ যতন আৰু মাতৃৰ কল্যাণ“ শীৰ্ষক এখন চেমিনাৰ অনুষ্ঠিত কৰে৷ ১৯৮৪ চনত ভদ্ৰাবেন ভাটে UNESCO এ NITIE, পোৱাইত অনুষ্ঠিত কৰা “The role of women in assimilation and spread in technological innovation“ শীৰ্ষক কৰ্মশালাত লিজ্জতৰ হৈ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে৷ তেওঁলোকে বিভিন্ন সময়ত সমাজসেৱা আগবঢ়াই থকাও পৰিলক্ষিত হৈছে৷ ১৯৭৯ চনত ভালোড় অঞ্চলৰ প্ৰথমটো পকী পথ লিজ্জত উদ্যোগৰ ভালোড় শাখাৰ প্ৰত্যক্ষ সহযোগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল৷ ১৯৯৩ চনৰ লাথোৰ, মহাৰাষ্ট্ৰত হোৱা ভয়ঙ্কৰ ভূমিকম্পত তেওঁলোকে ক্ষতিগ্ৰস্ত পৰিয়ালৰ বাবে ৫৮টা বাসগৃহ নিৰ্মাণৰ হকে সাহায্য আগবঢ়ায়৷ ২০০১ চনৰ গুজৰাটৰ ভূমিকম্পত ক্ষতি হোৱা লোকসকললৈ বুলি ৪৮, ০০, ০০০ টকা আগবঢ়ায়৷ তেওঁলোকে এটি সমবায় বেংক খুলিছিল যদিও তাত আশানুৰূপ ফল লাভ কৰিব নোৱাৰিলে৷ লিজ্জত উদ্যোগে লাভ কৰা কিছুমান সন্মান উল্লেখ কৰা হ’ল-
১। KVICৰ শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰাম উদ্যোগী প্ৰতিষ্ঠান (চাৰি বাৰ বিজয়ী ১৯৯৮-৯৯,২০০০-০১, ২০০৩-০৪, ২০১২-১৩)

২। দ্য ইক’নমিক টাইমচ কৰ্পৰেট শ্ৰেষ্ঠতা, ২০০২ৰ বছৰটোৰ ব্যৱসায়ী মহিলা বঁটা

৩। PHDCCI ব্ৰ্যাণ্ড ইকুইটী বঁটা, ২০০৫

৪। উদ্যমী বঁটা, ২০১৪

নাৰী সবলীকৰণত নাৰী স্বাৱলম্বী হোৱাটো আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ৷ এগৰাকী মানুহে আন এগৰাকীক তেতিয়াহে আগুৱাই নিব পাৰিব যেতিয়া তেওঁ নিজে সবল হয়৷ গতিকে স্ব-নিৰ্ভৰশীল হোৱাটো আমাৰ প্ৰাথমিক কৰ্তব্য৷ ৮০ টকাৰ আৰম্ভণিৰে ৮০০ কোটি টকা অতিক্ৰম কৰা লিজ্জত পাপড় উদ্যোগটো আমাৰ সকলোৰে বাবে এক উল্লেখযোগ্য অনুপ্ৰেৰণা৷ অনুষ্ঠানটিৰ সফল জয়যাত্ৰালৈ আমাৰ তৰফৰ পৰা অভিবাদন জ্ঞাপন কৰিছোঁ আৰু তেওঁলোকৰ জয়যাত্ৰা এনেদৰেই অব্যাহত ৰখাৰ কামনা কৰি লেখাটি ইয়াতেই সমাপ্ত কৰিছোঁ৷

তথ্যসূত্ৰ-

১। www.lijjat.com

২। https: //en.m.wikipedia.org/wiki/Shri_Mahila_Griha_Udyog_Lijjat_Papad

৩। “The amazing Lijjat Papad story: from Rs 80 to Rs 800 crore“. Yahoo Finance.

৪। September 2017. Retrieved 2 October 2018.

Subscribe
Notify of
3 Comments
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
nastalina
10 months ago

সুন্দৰ বিষয়ৰ লেখনি, ধন্যবাদ । আত্মনিৰ্ভৰশীল কেনেকৈ হ’ব পাৰিঃ আজিৰ দিনতো লিজ্জত পাপড়ৰ উত্থানৰ কাহিনীয়ে উৎসাহ যোগায়!

nastalina
10 months ago

সুন্দৰ বিষয়ৰ লেখনি, ধন্যবাদ!লিজ্জত পাপড়ৰ উত্থানৰ কাহিনীয়ে আজিৰ দিনতো মহিলা সবলীকৰণ আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীল হ’বলৈ উৎসাহ যোগায়!

Biplob
9 months ago

ধুনীয়া।।।

কপি নকৰিব, অনুগ্ৰহ কৰি লিংকটো বিলাই দিয়ক